นอนแล้วกระตุกเกิดจากอะไร? รู้สาเหตุ อาการ และวิธีตรวจการนอนหลับ
อาการนอนแล้วกระตุก คืออะไร
อาการที่พบได้บ่อย
- สะดุ้งตื่นอย่างแรง ความรู้สึกคล้ายการกระตุกทั้งตัวอย่างรุนแรงจนทำให้สะดุ้งตื่นขึ้นมาอย่างฉับพลัน
- ความรู้สึกเหมือนตกจากที่สูง สัมผัสได้ถึงอาการวูบโหวง คล้ายการลื่นล้มหรือพลัดตกจากบันไดขณะหลับตา
- กล้ามเนื้อหดตัวเฉพาะจุด มีการกระตุกของกล้ามเนื้อมัดเล็กหรือมัดใหญ่ เช่น ขากระตุกตอนนอน แขนกระตุก หรือนิ้วมือกระตุก
- หัวใจเต้นเร็วและหายใจถี่ อาการสะดุ้งมักมาพร้อมกับอัตราการเต้นของหัวใจที่เพิ่มขึ้น เหงื่อออก และการหายใจที่เร็วขึ้นชั่วขณะ
นอนแล้วกระตุกเกิดจากอะไร
หลายคนมักตั้งข้อสงสัยว่านอนกระตุกเกิดจากอะไร แท้จริงแล้วสาเหตุของอาการนี้ไม่ได้มาจากปัจจัยเดียว แต่เป็นผลรวมของสภาวะร่างกาย จิตใจ และพฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวันที่ส่งผลกระทบต่อระบบประสาทส่วนกลางในช่วงที่เรากำลังจะหลับ ซึ่งปัจจัยหลักมีดังนี้
- ความเครียดและความวิตกกังวล ภาวะความเครียดสะสมทำให้สมองไม่สามารถผ่อนคลายได้อย่างเต็มที่ ส่งผลให้ระบบประสาทตื่นตัวแม้ในขณะหลับ
- การบริโภคคาเฟอีนมากเกินไป เครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน เช่น ชา กาแฟ จะกระตุ้นระบบประสาทและรบกวนวงจรการนอนหลับตามธรรมชาติ
- การออกกำลังกายอย่างหนักก่อนนอน ทำให้ร่างกายมีระดับอะดรีนาลีนสูง กล้ามเนื้อตื่นตัวและเกิดอาการกระตุกเมื่อพยายามพักผ่อน
- ความเหนื่อยล้าและการอดนอน เมื่อร่างกายพักผ่อนไม่เพียงพอ สมองจะเข้าสู่ระยะการหลับลึกอย่างรวดเร็วเกินไปจนทำให้เกิดอาการสะดุ้ง
- โรคหรือความผิดปกติเกี่ยวกับการนอนหลับ เช่น ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea) ที่อาจกระตุ้นให้ร่างกายกระตุกเพื่อเปิดทางเดินหายใจ
อาการแบบไหนถือว่าปกติ
การเกิดอาการกระตุกในช่วงเริ่มหลับเป็นปรากฏการณ์ทางสรีรวิทยาที่เกิดขึ้นได้กับคนทุกเพศทุกวัย โดยส่วนใหญ่แล้วอาการเหล่านี้มักไม่มีความร้ายแรงและไม่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว อาการกระตุกเล็กน้อยเป็นครั้งคราวถือเป็นเรื่องปกติที่ไม่อันตราย ซึ่งมีข้อสังเกตดังต่อไปนี้
- เกิดขึ้นนาน ๆ ครั้ง มีอาการกระตุกเพียงเดือนละไม่กี่ครั้งหรือไม่เกิดขึ้นเป็นประจำทุกคืน
- ไม่รบกวนการนอนหลับภาพรวม สามารถกลับไปนอนหลับต่อได้อย่างรวดเร็วหลังจากสะดุ้งตื่น และตื่นขึ้นมาด้วยความรู้สึกสดชื่น
- ไม่มีอาการเจ็บปวด กล้ามเนื้อกระตุกโดยไม่ทำให้เกิดอาการปวดเมื่อย เป็นตะคริว หรือรอยฟกช้ำตามร่างกาย
- ไม่มีอาการแทรกซ้อนตอนกลางวัน ไม่รู้สึกง่วงซึม อ่อนเพลีย หรือตื่นนอนแล้วปวดหัว ในตอนเช้า
อาการแบบไหนควรพบแพทย์หรือเข้ารับการตรวจ
แม้ว่าอาการกระตุกส่วนใหญ่จะไม่อันตราย แต่ในบางกรณีอาจเป็นสัญญาณเตือนของปัญหาสุขภาพที่ซ่อนอยู่ โดยเฉพาะเมื่ออาการกระตุกเริ่มส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตประจำวัน หากเราพบว่ามีสัญญาณผิดปกติเหล่านี้ ควรพิจารณาปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านการนอนหลับ
- กระตุกบ่อยจนนอนไม่หลับ อาการสะดุ้งเกิดขึ้นหลายครั้งในหนึ่งคืนจนรบกวนวงจรการนอน ทำให้พักผ่อนไม่เพียงพอ
- เกิดขึ้นร่วมกับการนอนกรนเสียงดัง มีอาการกรนสลับกับหยุดหายใจเป็นพัก ๆ แล้วสะดุ้งเฮือกเพื่อสูดอากาศเข้าปอด
- ง่วงนอนตอนกลางวันอย่างรุนแรง รู้สึกอ่อนเพลีย ขาดสมาธิ และเผลอหลับในระหว่างวันอย่างควบคุมไม่ได้
- กระตุกรุนแรงจนบาดเจ็บ มีการเตะ ต่อย หรือขยับตัวอย่างรุนแรงจนทำให้ตนเองหรือคู่นอนได้รับบาดเจ็บ
ปรึกษาการตรวจ Sleep Test กับ P.K. Healthcare and Medical
หากอาการกระตุกตอนนอนเกิดร่วมกับอาการนอนกรน ง่วงซึมตอนกลางวัน หรือสะดุ้งตื่นบ่อยกลางดึก อาการเหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของการนอนที่อันตราย เช่น ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ เราสามารถประเมินความเสี่ยงเบื้องต้นได้อย่างแม่นยำด้วยบริการตรวจการนอนหลับ Home Sleep Test Type 3 จาก P.K. Healthcare and Medical ซึ่งวิเคราะห์ผลโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ พร้อมให้คำแนะนำว่า CPAP คืออะไร และช่วยเลือกเครื่อง CPAP Resmed ที่เหมาะสมที่สุดเพื่อฟื้นฟูสุขภาพการนอนให้กลับมาสมบูรณ์อีกครั้ง
สรุป
อาการนอนแล้วกระตุกแม้ส่วนใหญ่จะเป็นเพียงปฏิกิริยาตอบสนองตามธรรมชาติที่ไม่อันตราย แต่หากเกิดขึ้นบ่อยครั้งจนรบกวนการพักผ่อน หรือมีอาการนอนกรนและหยุดหายใจขณะหลับร่วมด้วย ก็ไม่ควรปล่อยปละละเลยเพราะอาจเป็นสัญญาณเตือนของปัญหาสุขภาพเรื้อรัง การหมั่นสังเกตความผิดปกติของร่างกายจึงเป็นสิ่งสำคัญ หากเรากำลังเผชิญปัญหาเหล่านี้และต้องการความมั่นใจ P.K. Healthcare and Medical ตัวแทนจำหน่ายเครื่องและศูนย์บริการหลังการขาย Resmed ในประเทศไทยอย่างเป็นทางการ พร้อมให้คำปรึกษาด้านการตรวจ Sleep Test และการแก้ปัญหาด้วยเครื่อง CPAP เพื่อยกระดับคุณภาพการนอนให้กลับมาสมบูรณ์อีกครั้ง
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Sleep Test
นอนแล้วกระตุกบ่อยอันตรายไหม
การที่ร่างกายเกิดอาการสะดุ้งกระตุกบ่อยครั้งในขณะหลับ โดยทั่วไปหากไม่ได้มีอาการแทรกซ้อนอื่นมักไม่อันตรายถึงชีวิต แต่การปล่อยให้เกิดการกระตุกต่อเนื่องเป็นประจำทุกคืนย่อมส่งผลเสียต่อร่างกาย ทำให้วงจรการหลับลึกถูกขัดจังหวะ ส่งผลให้ตื่นมาไม่สดชื่น อ่อนเพลียเรื้อรัง และอาจเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคทางระบบหัวใจและหลอดเลือดในระยะยาว หากรุนแรงจนนอนไม่ได้ควรได้รับการวินิจฉัย
ความเครียดทำให้นอนกระตุกจริงไหม
ความเครียดเป็นหนึ่งในตัวการหลักที่ทำให้นอนกระตุกได้จริง เมื่อเราแบกรับความเครียดหรือวิตกกังวลสะสม สมองจะหลั่งฮอร์โมนที่ทำให้ร่างกายอยู่ในสภาวะเตรียมพร้อมตลอดเวลา ส่งผลให้ระบบประสาทไม่สามารถปรับตัวเข้าสู่โหมดพักผ่อนได้อย่างราบรื่น การสั่งการของสมองในช่วงเปลี่ยนผ่านสู่การหลับจึงเกิดความสับสน นำไปสู่การส่งสัญญาณให้กล้ามเนื้อหดตัวอย่างฉับพลันจนเกิดเป็นการสะดุ้งตื่นในที่สุด
นอนสะดุ้งเหมือนตกจากที่สูงเกิดจากอะไร
อาการวูบเหมือนพลัดตกจากที่สูงขณะเริ่มหลับ เกิดจากการที่กล้ามเนื้อส่วนต่าง ๆ ของร่างกายคลายตัวอย่างรวดเร็วในขณะที่สมองยังคงมีความตื่นตัวอยู่ สมองจึงตีความการคลายตัวของกล้ามเนื้ออย่างฉับพลันนี้ว่าร่างกายกำลังตกลงสู่เบื้องล่าง จึงสั่งการตอบสนองให้ร่างกายกระตุกเกร็งอย่างรวดเร็วเพื่อป้องกันอันตรายตามสัญชาตญาณเอาตัวรอด ทำให้เราสะดุ้งตื่นขึ้นมาด้วยความตกใจนั่นเอง
เรียบเรียงโดย : ภคิณ จินดาพล
Sleep Specialist
